Maldarçylykda ösüş höweslendiriji hökmünde antibiotikleriň ulanylmagy jemgyýetçilik gözegçiliginiň we tankytlarynyň astyna düşýär. Bakteriýalaryň antibiotiklere garşy durnuklylygynyň ösmegi we antibiotikleriň terapewtiki däl we/ýa-da nädogry ulanylmagy bilen baglanyşykly adam we haýwan kesel döredijileriniň özara garşylygynyň ösmegi esasy alada döredýän meselelerdir.

ÝB ýurtlarynda haýwanlaryň önümçiligini ýokarlandyrmak üçin antibiotikleriň ulanylmagy gadagan edildi. ABŞ-da Amerikan Assosiasiýasynyň syýasat işläp düzýän Wekiller Palatasy iýun aýynda geçirilen ýyllyk ýygnagynda haýwanlarda antibiotikleriň "terapewtiki däl" ulanylmagyny bes etmek ýa-da aradan aýyrmak barada karar kabul etdi. Bu çäre, esasan, adamlara berilýän antibiotiklere degişlidir. Ol hökümetiň mallarda antibiotikleriň aşa köp ulanylmagyny bes etmegini, guramanyň adamlaryň jany halas ediji dermanlara garşy durmagyny çäklendirmek boýunça kampaniýasyny giňeltmegini isleýär. Maldarçylykda antibiotikleriň ulanylyşy hökümetiň gözegçiliginde we dermanlara garşy durmagy gözegçilik etmek boýunça çäreler işlenip düzülýär. Kanadada Carbadoxyň ulanylyşy häzirki wagtda Saglygy goraýyş Kanadasynyň gözegçiliginde we gadagan edilmegi mümkin. Şonuň üçin haýwan önümçiliginde antibiotikleriň ulanylyşynyň barha çäklendiriljekdigi we antibiotikleriň ösüşini höweslendirýänleriň alternatiwalaryny derňemegiň we ornaşdyrmagyň zerurdygy aýdyňdyr.

Netijede, antibiotikleriň ornuny tutýan alternatiwleri öwrenmek üçin ylmy-barlag işleri yzygiderli geçirilýär. Öwrenilýän alternatiwler otlardan, probiotiklerden, prebiotiklerden we organiki kislotalardan himiki goşundylar we dolandyryş gurallaryna çenli dürli-dürli. Köp sanly ylmy-barlaglar formik kislotanyň patogen bakteriýalara garşy netijelidigini görkezdi. Emma, ​​tejribede, iýmiti gaýtadan işleýän we iýmitlendirýän we içýän enjamlarda ulanylýan kynçylyklar, güýçli ys we poslama sebäpli, onuň ulanylyşy çäkli. Bu meseleleri çözmek üçin, kaliý diformaty (K-diformate) formik kislotanyň alternatiwasy hökmünde üns berildi, sebäbi ol arassa kislotadan has aňsat ulanylýar, şol bir wagtyň özünde onuň süýtden aýrylýan we ösdürip ýetişdirýän doňuzlaryň ösüş görkezijilerini ýokarlandyrmakda netijelidigi subut edildi. Norwegiýanyň Oba hojalyk uniwersitetiniň ylmy işgärleri tarapyndan geçirilen ylmy-barlag (J. Anim. Sci. 2000. 78:1875-1884) kaliý diformatynyň iýmit goşundysynyň 0,6-1,2% derejesinde berilmeginiň duýgy doňuzlarynyň hiline ýaramaz täsir etmezden ösdürip ýetişdirýän doňuzlarda ösüş görkezijilerini, läş hilini we et howpsuzlygyny gowulandyrandygyny görkezdi. Şeýle hem, tapawutlylykda, görkezildi.kaliý diformaty Ca/Na-format goşmaçasynyň berilmegi ösüşe we läşiň hiline hiç hili täsir etmedi.

Bu gözlegde jemi üç tejribe geçirildi. Birinji tejribede 72 doňuza (ilkinji beden agramy 23,1 kg we beden agramy 104,5 kg) üç sany iýmit bejergisi berildi (Gözegçilik topary, 0,85% Ca/Na-format we 0,85% kaliý-diformat). Netijeler K-diformat iýmitiniň umumy ortaça günlük gazanjy (ADG) artdyrandygyny, ýöne ortaça günlük iým kabul edişine (ADFI) ýa-da gazanç/iým (G/F) gatnaşygyna täsir etmeýändigini görkezdi. Ölçeg etiniň ýagsyz ýa-da ýagly mukdaryna kaliý-diformat ýa-da Ca/Na-format täsir etmedi.

Ikinji synagda K-diformatyň doňuz etiniň işine we duýgy hiline täsirini öwrenmek üçin 10 doňuz (ilkinji agramy: 24,3 kg, soňky agramy: 85,1 kg) ulanyldy. Ähli doňuzlar çäklendirilen iýmitlendirme režimindedi we bejeriş toparynda 0,8% K-diformat goşulmagyndan başga şol bir iýmitler bilen iýmitlendiler. Netijeler iýmitlere K-diformatyň goşulmagynyň ADG we G/F-ni artdyrýandygyny görkezdi, ýöne doňuz etiniň duýgy hiline täsir etmedi.

Üçünji tejribede, goşmaça iýmitleriň täsirini öwrenmek üçin 96 doňuza (ilkinji beden agramy: 27,1 kg, soňky beden agramy: 105 kg) degişlilikde 0, 0,6% we 1,2% K-diformat saklaýan üç sany iýmit bejergisi berildi.K-formatiýmitlerde ösüş görkezijileri, läşiň aýratynlyklary we aşgazan-içege ýolunyň mikroflorasy barada maglumat berildi. Netijeler K-diformatyň 0,6% we 1,2% derejesinde goşulmagynyň ösüş görkezijilerini ýokarlandyrandygyny, ýagyň mukdaryny azaltandygyny we läşiň ýagsyzlygynyň göterimini gowulandyrandygyny görkezdi. K-diformatyň goşulmagynyň doňuzlaryň aşgazan-içege ýolundaky koliformlaryň sanyny azaldýandygy we şonuň üçin doňuz etiniň howpsuzlygyny ýokarlandyrýandygy anyklandy.