Betainiň haýwan iýmitinde giňden ýaýran ulanylyşlarynyň biri, guş iýmitlerinde metil donor hökmünde holin hloridiniň we metioniniň ornuny tutmak arkaly iýmit çykdajylaryny tygşytlamakdyr. Bu ulanylyşdan başga-da, betainiň dürli haýwan görnüşlerinde birnäçe ulanylyş üçin üstüne dozasy goşulyp bilner. Bu makalada biz onuň nämeleri öz içine alýandygyny düşündirýäris.
Betain osmoregulýator hökmünde hyzmat edýär we ýylylyk stresiniň we koksidiozyň ýaramaz täsirlerini azaltmak üçin ulanylyp bilner. Betain ýagyň we belok çökündilerine täsir edýändigi üçin, ony läşiň hilini gowulandyrmak we bagyrlaryň ýaglylygyny azaltmak üçin hem ulanyp bolýar. AllAboutFeed.net saýtyndaky öňki üç sany onlaýn syn makalasynda dürli haýwan görnüşleri (gatlaklar, doňuzlar we süýt berýän sygyrlar) barada çuňňur maglumatlar bilen bu temalar boýunça jikme-jik gürrüň berildi. Bu makalada biz bu ulanylyşlary gysgaça beýan edýäris.
Metionin-holiniň ornuny tutýan serişde
Metil toparlary ähli haýwanlaryň metabolizminde örän möhüm ähmiýete eýedir, mundan başga-da, haýwanlar metil toparlaryny sintezläp bilmeýärler we şonuň üçin olary iýmitlerinde kabul etmeli bolýarlar. Metil toparlary metionini remetilleşdirmek we S-adenozil metionin ýoly arkaly karnitin, kreatin we fosfatidilholin ýaly peýdaly birleşmeleri emele getirmek üçin metilleşme reaksiýalarynda ulanylýar. Metil toparlaryny döretmek üçin holin mitohondriýalaryň içinde betaine oksidlenip bilner (1-nji surat). Iýmitde holiniň islegleri (ösümlik) çig malynda bar bolan holiniň hasabyna we S-adenozil metionin elýeterli bolandan soň fosfatidilholiniň we holiniň sintezi arkaly kanagatlandyrylyp bilner. Metioniniň regenerasiýa edilmegi betainiň üç metil toparynyň birini betain-gomosistein metiltransferaza fermenti arkaly gomosisteine bermegi arkaly amala aşyrylýar. Metil topary berlenden soň, glisine oksidleşýän dimetilglisiniň (DMG) bir molekulasy galýar. Betain goşundysynyň gomosistein derejesini peseldýändigi, şol bir wagtyň özünde plazma seriniň we sisteiniň derejesiniň ortaça ýokarlanmagyna getirýändigi görkezildi. Betaine bagly gomosisteiniň gaýtadan metillenmeginiň bu höweslendirilmegi we plazma gomosisteiniň soňraky peselmegi goşmaça betain kabul edilýänçä saklanyp bilner. Umuman, haýwanlardaky barlaglar betainiň holin hloridiniň ornuny has ýokary netijelilik bilen tutýandygyny we umumy iýmit metioniniň bir bölegini tutýandygyny görkezýär, bu bolsa netijeliligi saklap, arzan iýmitlenmäge getirýär.
Yssylyk stresiniň ykdysady ýitgileri
Bedeniň ýylylyk stresinden dynmagyna energiýa sarp edilişiniň artmagy mallarda önümçiligiň düýpli bozulmalaryna sebäp bolup biler. Mysal üçin, süýt berýän sygyrlarda ýylylyk stresiniň täsiri süýt önümçiliginiň azalmagy sebäpli her sygyr üçin ýylda 400 ýewrodan gowrak ykdysady ýitgilere getirýär. Towuklaryň öndürijiligi peselýär we ýylylyk stresinde towuklar iýmit sarp edilişini azaldýarlar, kiçi çagalary dogurýarlar we süýtden aýrylmak döwri estrus aralygynda köpelýär. Dipolýar zwitterion bolan we suwda gowy ereýän betain osmoregulýator hökmünde işläp biler. Ol suwy konsentrasiýa gradientine garşy saklamak arkaly içegeleriň we myşsa dokumalarynyň suw saklamak ukybyny ýokarlandyrýar. Şeýle hem içege öýjükleriniň ion nasos funksiýasyny gowulandyrýar. Bu bolsa energiýa sarp edilişini azaldýar, soňra ol öndürijilik üçin ulanylyp bilner.1-nji tablisaýylylyk stresi synaglarynyň gysgaça mazmunyny görkezýär we betainiň peýdalary görkezilýär.
Gyzgynlyk stresi döwründe betainiň ulanylmagynyň umumy tendensiýasy iýmitiň has köp kabul edilmegine, saglygyň gowulaşmagyna we şonuň üçin haýwanlaryň işiniň has gowy bolmagyna getirýär.
Soýuş aýratynlyklary
Betain karkasyň häsiýetlerini gowulandyrýandygy bilen meşhur önümdir. Metil donor hökmünde, ol deaminasiýa üçin metioniniň/sisteiniň mukdaryny azaldýar we şonuň üçin belogyň has ýokary sintezini üpjün edýär. Güýçli metil donor hökmünde betain karnitiniň sintezini hem artdyrýar. Karnitin ýag kislotalarynyň oksidlenme üçin mitohondriýa daşalmagyna gatnaşýar we bu bolsa bagryň we karkasyň lipidleriniň mukdarynyň azalmagyna mümkinçilik berýär. Ahyrsoňy, osmoregulýasiýa arkaly betain karkasda suwuň gowy saklanmagyna mümkinçilik berýär.3-nji tablisaiýmit betaine örän yzygiderli jogap berýän köp sanly synaglary jemleýär.
Netije
Betainiň dürli haýwan görnüşleri üçin dürli ulanylyşlary bar. Häzirki wagtda ulanylýan iýmit formulasyna betaini goşmak arkaly diňe bir iýmit çykdajylaryny tygşytlamak bilen çäklenmän, eýsem netijeliligi ýokarlandyrmak hem mümkin. Käbir ulanylyşlary belli däl ýa-da giňden ulanylmaýar. Şeýle-de bolsa, olar yssylyk stresi, bagyrlaryň ýaglanmagy we koksidioz ýaly gündelik kynçylyklara duçar bolýan häzirki zaman genetikasy bolan (ýokary öndürijilikli) haýwanlaryň netijeliligini ýokarlandyrmaga goşant goşýandygyny görkezýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 27-nji oktýabry
