Betain, holin we metionin ýaly, bagyrdaky metil toparynyň metabolizmine gatnaşýar we karnitin, kreatin we gormonlar ýaly metabolik taýdan möhüm birnäçe birleşmeleriň sintezi üçin öz durnuksyz metil toparyny berýär (1-nji surata serediň).

 

Holin, metionin we betain metil toparynyň metabolizminde baglanyşyklydyr. Şonuň üçin betainiň goşulmagy bu beýleki metil toparynyň donorlaryna bolan zerurlygy azaldyp biler. Netijede, mal iýmitinde betainiň giňden ýaýran ulanylyşlarynyň biri iýmitde (bir böleginiň) holin hloridiniň we goşulan metioniniň ornuny tutmakdyr. Bazar bahalaryna baglylykda, bu çalşyryjylar, umuman, iýmit çykdajylaryny tygşytlaýar, şol bir wagtyň özünde netijeli netijeleri saklaýar.

Betain beýleki metildonorlaryň ornuny tutmak üçin ulanylanda, betain has köp haryt hökmünde ulanylýar, ýagny iýmit düzümindäki betainiň dozasy üýtgeýän bolup biler we holin we metionin ýaly degişli birleşmeleriň bahalaryna baglydyr. Emma, ​​betain diňe metil berýän iýmit maddasy däl, şonuň üçin iýmite betainiň goşulmagy netijeliligi ýokarlandyrmagyň usuly hökmünde garalmalydyr.

Betain osmoprotektor hökmünde

Metildonor hökmünde işlemeginden başga-da, betain osmoregulýator hökmünde hem hereket edýär. Betain metil toparynyň metabolizminde bagyr tarapyndan metabolizirlenmeýän wagty, ol öýjükleriň organiki osmolit hökmünde ulanmagy üçin elýeterli bolýar.

Osmolit hökmünde betain öýjük içi suwuň saklanmagyny artdyrýar, ýöne mundan başga-da, beloklar, fermentler we DNK ýaly öýjük gurluşlaryny hem goraýar. Betainiň bu osmoprotektor häsiýeti (osmotik) stres başdan geçirýän öýjükler üçin örän möhümdir. Öýjük içi betainiň konsentrasiýasynyň ýokarlanmagy sebäpli, stresli öýjükler ferment önümçiligi, DNK replikasiýasy we öýjükleriň köpelmegi ýaly öýjük funksiýalaryny has gowy saklap bilýärler. Öýjük funksiýasynyň has gowy saklanmagy sebäpli, betain, esasanam belli bir stres ýagdaýlarynda (yssylyk stresi, koksidioz meselesi, suwuň duzlulygy we ş.m.) haýwanlaryň işini gowulandyrmaga mümkinçilik berip biler. Iýme betainiň goşmaça goşulmagy dürli ýagdaýlarda we dürli haýwan görnüşleri üçin peýdaly bolup çykdy.

Betainiň oňyn täsirleri

Betainiň peýdaly täsirleri bilen baglanyşykly iň köp öwrenilen ýagdaý, belki-de, ýylylyk stresidir. Köp haýwanlar daşky gurşawyň temperaturasynyň termal rahatlyk zolagyndan ýokary bolmagy bilen ýaşaýarlar, bu bolsa ýylylyk stresine getirýär.

Yssylyk stresi haýwanlaryň suw deňagramlylygyny kadalaşdyrmagyň möhüm bolan adaty ýagdaýdyr. Betain gorag osmolyte hökmünde hereket etmek ukyby bilen yssylyk stresini aýyrýar, mysal üçin, broýler towuklarynda rektal temperaturanyň peselmegi we az dem alyş häsiýeti bilen görkezilýär.

Haýwanlarda yssylyk stresiniň azaldylmagy olaryň iýmit sarp edilişini ýokarlandyrýar we öndürijiligini saklamaga kömek edýär. Hasabatlarda diňe broýlerlerde däl, eýsem ýumurtga towuklarynda, doňuzlarda, towşanlarda, süýt we et sygyrlarynda hem betainiň yssy howada we ýokary çyglylykda öndürijiligini saklamaga peýdaly täsirleri görkezilýär. Şeýle hem, içege saglygyny goldamak üçin betain kömek edip biler. Içege öýjükleri içegedäki giperosmotik maddalara yzygiderli sezewar bolýar we içgeçme ýagdaýynda bu öýjükler üçin osmotik kynçylyk has-da ýokary bolar. Betain içege öýjükleriniň osmotik goragy üçin möhümdir.

Betainiň hüjre içi toplanmagy arkaly suw deňagramlylygyny we hüjre göwrümini saklamak içege morfologiýasynyň gowulanmagyna (ýokary owunjaklar) we has gowy siňdiriliş mümkinçiligine getirýär (fermentleriň gowy bölünip çykmagy we iýmit maddalarynyň siňdirilmegi üçin ýerüsti artmagy sebäpli). Betainiň içege saglygyna oňyn täsiri, esasanam, kynçylyk çekýän haýwanlarda, mysal üçin, koksidiozly towuklarda we süýtden aýrylýan doňuz çagalarynda has aýdyň görünýär.

Betain şeýle hem läş eti modifikatory hökmünde hem bellidir. Betainiň köp sanly funksiýalary haýwanlaryň belok, energiýa we ýag metabolizminde rol oýnaýar. Guşçulykda we doňuzlarda döş etiniň we ýagsyz etiň has ýokary hasyl berýändigi köp sanly ylmy barlaglarda habar berilýär. Ýagyň mobilizasiýa edilmegi läşleriň ýag mukdarynyň azalmagyna we läşiň hiliniň gowulanmagyna getirýär.

Betain netijeliligi ýokarlandyryjy serişde hökmünde

Betainiň ähli habar berlen oňyn täsirleri bu iýmit maddasynyň nähili gymmatly bolup biljekdigini görkezýär. Şonuň üçin iýmite betainiň goşulmagy diňe bir beýleki metildonorlaryň ornuny tutýan we iýmit çykdajylaryny tygşytlaýan haryt hökmünde däl, eýsem haýwanlaryň saglygyny we işini goldamak üçin funksional goşundy hökmünde hem göz öňünde tutulmalydyr.

Bu iki ulanylyşyň arasyndaky tapawut dozadyr. Metildonor hökmünde betain köplenç iýmitde 500ppm ýa-da ondan hem pes dozalarda ulanylýar. Netijeliligi ýokarlandyrmak üçin adatça 1000-den 2000ppm-e çenli betain dozalary ulanylýar. Bu ýokary dozalar haýwanlaryň bedeninde aýlanýan metabolize edilmedik betainiň emele gelmegine getirýär, ol öýjükler tarapyndan özleşdirilip, olary (osmotik) stresden goramak we netijede haýwanlaryň saglygyny we öndürijiligini goldamak üçin elýeterlidir.

Netije

Betainiň dürli haýwan görnüşleri üçin dürli ulanylyşy bar. Haýwan iýmitinde betaini iýmit çykdajylaryny tygşytlamak üçin haryt hökmünde ulanyp bolýar, ýöne ony haýwanlaryň saglygyny gowulandyrmak we öndürijiligi ýokarlandyrmak üçin iýmite hem goşup bolýar. Esasanam häzirki wagtda, antibiotikleriň ulanylyşyny azaltmaga synanyşýan wagtymyzda, haýwanlaryň saglygyny goldamak örän möhümdir. Betainiň haýwanlaryň saglygyny goldamak üçin alternatiw bioaktiw birleşmeleriň sanawynda orny hökman eýelemegi mümkin.