Kalsiý propionaty näme?
Kalsiý propionaty bakteriýalaryň ösüşini, küýzäniň we sterilizasiýanyň öňüni almakda güýçli işjeňlige eýe bolan sintetiki organiki turşu duzunyň bir görnüşidir. Kalsiý propionaty ýurdumyzyň iýmit goşundylarynyň sanawyna girýär we ähli ferma haýwanlary üçin amatlydyr. Organiki turşu duzunyň bir görnüşi hökmünde kalsiý propionaty diňe bir konserwant hökmünde ulanylman, eýsem iýmitde köplenç turşulaşdyryjy we funksional iýmit goşundysy hökmünde hem ulanylýar, bu bolsa haýwanlaryň önümçiligini gowulandyrmakda işjeň rol oýnaýar. Esasanam, gewşürýän haýwanlar üçin kalsiý propionaty propion turşusyny we kalsiýi üpjün edip, beden maddalarynyň alyş-çalyşyna gatnaşyp, gewşürýän haýwanlaryň maddalaryň alyş-çalyş kesellerini gowulandyryp we önümçilik işini ýokarlandyryp biler.
Sygyrlarda göwrelilikden soň propion turşusynyň we kalsiýiň ýetmezçiligi süýt gyzdyrmasyna sebäp bolup biler, bu bolsa süýt önümçiliginiň we iýmit sarp edilişiniň azalmagyna getirýär. Süýt gyzdyrmasy, şeýle hem dogumdan soňky paraliz diýlip atlandyrylýar, esasan süýt sygyrlarynyň dogumdan soňky ganyndaky kalsiý derejesiniň ep-esli peselmeginden ýüze çykýar. Bu perinatal sygyrlarda ýaýran iýmit metabolik keselligidir. Onuň göni sebäbi, içegeleriň siňmegi we süňk kalsiýiniň mobilizasiýa edilmegi laktasiýanyň başynda gan kalsiýiniň ýitgisini wagtynda dolduryp bilmezligi we süýde köp mukdarda gan kalsiýiniň bölünip çykmagydyr, bu bolsa süýt sygyrlarynyň gan kalsiý derejesiniň peselmegine we dogumdan soňky paralizine getirýär. Süýt gyzdyrmasynyň ýüze çykmagy dogum we laktasiýa ukybynyň ýokarlanmagy bilen artýar.
Süýt gyzdyrmasy kliniki we subklinik süýt gyzdyrmasy süýt sygyrlarynyň önümçilik görkezijilerini peseldip, beýleki dogumdan soňky keselleriň ýüze çykmagyny artdyryp, köpeliş görkezijilerini peseldip we ölüm derejesini ýokarlandyryp biler. Bu, perinatal döwürden göleýän döwrüne çenli dürli çäreler arkaly süňk kalsiýiniň mobilizasiýasyny we aşgazan-içege kalsiýiniň siňdirilişini gowulandyrmak arkaly süýt gyzdyrmasynyň öňüni almak üçin möhüm çäredir. Olaryň arasynda perinatal döwrüň başynda kalsiýiň az mukdaryny öz içine alýan iýmit we anion iýmiti (netijede gan we siýdik iýmiti turşuly bolýar) we göleýänden soň kalsiý goşundysyny bermek süýt gyzdyrmasynyň ýüze çykmagyny azaltmak üçin giňden ýaýran usullardyr.
Süýt gyzdyrmasynyň patogenezi:
Süýt sygyrlarynda süýt gyzdyrmasynyň ýüze çykmagy hökman iýmitde kalsiýiň ýeterlik derejede bolmazlygy bilen baglanyşykly däl, eýsem sygyrlaryň gölelemek döwründe (süňk kalsiýiniň gana çykmagynyň başlangyjy) köp mukdarda kalsiýe bolan islege çalt uýgunlaşmazlygy sebäpli ýüze çykyp biler, esasan hem iýmitde natriý we kaliý ionlarynyň ýokary bolmagy, magniý ionlarynyň ýeterlik däldigi we başga sebäpler sebäpli. Mundan başga-da, iýmitde fosforyň ýokary mukdary kalsiýiň özleşdirilmegine hem täsir edip, gan kalsiýiniň pes bolmagyna getirýär. Emma näme sebäpden bolsa-da, gan kalsiýiniň gaty pes bolmagy, dogurdan soňky kalsiý goşundysy arkaly gowulaşdyrylyp bilner.
Süýt emdiriş gyzgynlygy gipokalsemiya, gapdal ýatmak, huşuň peselmegi, gyşyrmagyň bes edilmegi we ahyrsoňy koma bilen häsiýetlendirilýär. Gipokalsemiya sebäpli sygyrlaryň doglandan soňky ysmazlygy metrit, ketoz, dölüň saklanmagy, aşgazanyň süýşmegi we ýatgynyň düşmegi ýaly keselleriň töwekgelçiligini ýokarlandyrar, bu bolsa süýt öndürýän sygyrlaryň süýt öndürilişini we hyzmat ediş möhletini azaldyp, süýt sygyrlarynyň ölüm derejesiniň ep-esli ýokarlanmagyna getirýär.
Hereketikalsiý propionaty:
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 11-nji sentýabry
