AbstraktBu tejribe towuklarda ýumurtga goýmagyň netijeliligine we ýumurtga hiline diludiniň täsirini öwrenmek we täsir mehanizmine ýumurtga we syworotka parametrleriniň görkezijilerini kesgitlemek arkaly çemeleşmek üçin geçirildi. 1024 ROM towuk dört topara bölündi, olaryň her biri 64 towukdan ybarat dört gaýtalanmasyny öz içine aldy. Bejeriş toparlaryna 80 gün dowamynda degişlilikde 0, 100, 150, 200 mg/kg diludin goşulan şol bir esasy iýmit berildi. Netijeler aşakdaky ýaly boldy. Iýmite diludiniň goşulmagy towuklaryň ýumurtga goýmagyň netijeliligini ýokarlandyrdy, olaryň 150 mg/kg bejergisi iň gowy boldy; onuň ýumurtga goýuş tizligi 11,8% ýokarlandy (p<0,01), ýumurtga massasynyň konwersiýasy 10,36% azaldy (p<0,01). Goşulan diludiniň artmagy bilen ýumurtga agramy ýokarlandy. Diludin sidik turşusynyň syworotka konsentrasiýasyny ep-esli peseltdi (p<0,01); diludiniň goşulmagy syworotkadaky Ca-ny ep-esli peseltdi.²⁺we organiki däl fosfat mukdaryny, şeýle hem syworotkanyň alkin fosfatazasynyň (ALP) işjeňliginiň ýokarlanmagyny (p<0.05), şonuň üçin ýumurtganyň döwülmegini (p<0.05) we anomaliýasyny (p<0.05) azaltmaga uly täsir etdi; diludin albumin beýikligini ep-esli ýokarlandyrdy. Haugh gymmaty (p<0.01), gabygynyň galyňlygyny we gabygynyň agramyny (p<0.05), 150 we 200mg/kg diludin hem ýumurtganyň sarysyndaky umumy holesterini azaldyp (p<0.05), ýöne ýumurtganyň sarysynyň agramyny artdyrdy (p<0.05). Mundan başga-da, diludin lipazanyň işjeňligini güýçlendirip (p<0.01), syworotkadaky triglitseridleriň (TG3) (p<0.01) we holesteriniň (CHL) (p<0.01) mukdaryny azaldyp, garyn ýagynyň göterimini (p<0.01) we bagyr ýagynyň mukdaryny (p<0.01) azaldyp, towuklaryň bagyr ýagynyň öňüni almak ukybyna eýe boldy. Diludin iýmite 30 günden köp goşulanda, gan serumyndaky SOD-nyň işjeňligini ep-esli ýokarlandyrdy (p<001). Şeýle-de bolsa, gözegçilik we bejergi alan toparyň arasynda gan serumynyň GPT we GOT işjeňliginde düýpli tapawut tapylmady. Diludiniň öýjük membranasynyň oksidlenmeginiň öňüni alyp biljekdigi çaklanyldy.

AçarsözlerDiludin; towuk; SOD; holesterin; triglitserid, lipaza

 

Suýudin täze iýmitlendiriji däl antioksidleşdiriji witamin goşundysydyr we täsir edýär^[1-3]biologik membrananyň oksidlenmegini saklamak we biologik öýjükleriň dokumalaryny durnuklaşdyrmak we ş.m. 1970-nji ýyllarda öňki Sowet Soýuzyndaky Latwiýanyň oba hojalyk boýunça bilermeni diludiniň täsirleriniň bardygyny anyklady.^[4]guşlaryň ösüşini höweslendirmek we käbir ösümlikleriň doňdurma we garramagyna garşy durmak. Suwuklandyrylan maddanyň diňe bir haýwanlaryň ösüşini höweslendirmek bilen çäklenmän, eýsem haýwanlaryň köpeliş ukybyny hem ýokarlandyryp, dişi haýwanlaryň göwrelilik derejesini, süýt öndürilişini, ýumurtga öndürilişini we ýumurtgadan çykma tizligini ýokarlandyryp biljekdigi habar berildi.^{[1, 2, 5-7]}Hytaýda diludiniň öwrenilmegi 1980-nji ýyllarda başlandy we Hytaýda diludiniň öwrenilmegi baradaky gözlegleriň köpüsi şu wagta çenli diňe täsiri ulanmak bilen çäklenýär we ýumurtga goýýan towuklarda geçirilen az sanly synaglar barada habar berildi. Çen Jufang (1993) diludiniň towuklaryň ýumurtga çykaryşyny we ýumurtgasynyň agramyny ýokarlandyryp biljekdigini, ýöne çuňlaşdyrmandygyny habar berdi.^[5]onuň täsir mehanizmini öwrenmek. Şonuň üçin, biz ýumurtga towuklaryny diludin bilen garylan iýmit bilen iýmitlendirmek arkaly onuň täsirini we mehanizmini yzygiderli öwrenmek işini amala aşyrdyk we netijede alnan netijäniň bir bölegi şu aşakdaky ýaly habar berilýär:

1-nji tablisa Eksperimental iýmitiň düzümi we iýmit maddalary

%

-- ...

Iýmit maddalarynyň düzümi

-- ...

Mekgejöwen 62 ME③ 11.97

Lobýa sellýulozasy 20 CP 17.8

Balyk unu 3 Ca 3.42

Raps unundan 5 P 0.75

Süňk nahary 2 M we 0.43

Daş unu 7.5 M et Cys 0.75

Metionin 0.1

Duz 0.3

Multiwitamin① 10

Yzarlaýjy elementler② 0.1

-- ...

① Multiwitamin: 11mg riboflavin, 26mg foliý turşusy, 44mg oryzanin, 66mg niasin, 0.22mg biotin, 66mg B6, 17.6mg B12, 880mg holin, 30mg VK, 66IU V_E, 6600ICU V_Dwe 20000 V reanimasiýa bölümi_A, iýmitiň her kilogramyna goşulýar; we her 50 kg iýmite 10 g multiwitamin goşulýar.

2 Mikroelementler (mg/kg): Iýmitiň her kilogramyna 60 mg Mn, 60 mg Zn, 80 mg Fe, 10 mg Cu, 0.35 mg I we 0.3 mg Se goşulýar.

③ Metabolizasiýa edilýän energiýanyň birligi MJ/kg-a degişlidir.

 

1. Materiallar we usul

1.1 Synag materiallary

“Beijing Sunpu Biochem. & Tech. Co., Ltd.” kompaniýasy suwuklandyryjyny hödürlemeli; synag edilýän haýwan bolsa 300 günlük Rim söwda ýumurtgaly towuklaryna degişli bolmaly.

 

Synag iýmiti: synag synag iýmiti 1-nji tablisada görkezilişi ýaly, NRC standarty esasynda önümçilik wagtyndaky hakyky ýagdaýa laýyklykda taýýarlanmaly.

1.2 Synag usuly

1.2.1 Iýmitlendirmek tejribesi: iýmitlendirmek tejribesi Jiande şäherindäki Hongji kompaniýasynyň fermasynda geçirilmeli; 1024 rim ýumurtga towuklary saýlanyp alynmaly we tötänleýin dört topara bölünmeli we her biri 256 bölekden (her topar dört gezek, her towuk bolsa 64 gezek gaýtalanmaly); towuklara dürli mukdarda diludin bolan dört iýmit berilmeli we her topar üçin 0, 100, 150, 200 mg/kg iýmit goşulmaly. Synag 1997-nji ýylyň 10-njy aprelinde başlandy; we towuklar iýmit tapyp, suwy erkin alyp bildiler. Her toparyň iýýän iýmiti, ýumurtga goýuş tizligi, ýumurtganyň çykmagy, döwülen ýumurtga we adatdan daşary ýumurtgalaryň sany ýazga alynmaly. Mundan başga-da, synag 1997-nji ýylyň 30-njy iýunynda tamamlandy.

1.2.2 Ýumurtganyň hilini ölçemek: Synag dört günden bir gezek geçirilende, ýumurtganyň hiline degişli görkezijileri, ýagny ýumurtganyň görnüşiniň indeksini, agramynyň birligini, gabygynyň deňeşdirilen agramyny, gabygynyň galyňlygyny, sarysynyň indeksini, sarysynyň deňeşdirilen agramyny we ş.m. ölçemek üçin 20 ýumurtga tötänleýin alynmaly. Mundan başga-da, sarysyndaky holesteriniň mukdary Ningbo Çisi biohimiki synag zawody tarapyndan öndürilen Çiçeng reagentiniň gatnaşmagynda COD-PAP usuly bilen ölçelmeli.

1.2.3 Syworotka biohimiki indeksiniň ölçegi: Synag 30 günläp geçirilende we synag tamamlanandan soň her topardan 16 synag towuk alynmaly, bu bolsa ganatdaky damardan gan alnandan soň syworotkany taýýarlamak üçin gerek. Degişli biohimiki görkezijileri ölçemek üçin syworotka pes temperaturada (-20℃) saklanmaly. Garyn ýagynyň göterimi we bagyr lipidleriniň mukdary soýulandan we gan alnandan soň garyn ýagy we bagyr aýrylandan soň ölçelmeli.

Superoksid dismutaza (SOD) Pekin Huaqing Biohimiýa we Tehnologiýa Ylmy-barlag Instituty tarapyndan öndürilen reagent toplumynyň gatnaşmagynda doýgunlyk usuly bilen ölçelmelidir. Syworotkadaky sidik kislotasy (UN) Siçeng reagent toplumynyň gatnaşmagynda U rikaza-PAP usuly bilen ölçelmelidir; triglitserid (TG3) Siçeng reagent toplumynyň gatnaşmagynda GPO-PAP bir ädimli usuly bilen ölçelmelidir; lipaza Siçeng reagent toplumynyň gatnaşmagynda nefelometriýa arkaly ölçelmelidir; syworotkadaky umumy holesterin (CHL) Siçeng reagent toplumynyň gatnaşmagynda COD-PAP usuly bilen ölçelmelidir; glutamik-piruwik transaminaza (GPT) Siçeng reagent toplumynyň gatnaşmagynda kolorimetriýa arkaly ölçelmelidir; glutamik-oksalasik transaminaza (GOT) Siçeng reagent toplumynyň gatnaşmagynda kolorimetriýa arkaly ölçelmelidir. şelek fosfataza (ALP) Çiçeng reagent toplumynyň gatnaşmagynda tizlik usuly arkaly ölçelmelidir; kalsiý iony (Ca)²⁺) syworotkadaky mukdary Çiçen reagent toplumynyň gatnaşmagynda metiltimol gök komplekson usuly bilen ölçelmeli; organiki däl fosfor (P) bolsa Çiçen reagent toplumynyň gatnaşmagynda molibdat gök usuly bilen ölçelmeli.

 

2 Synag netijesi

2.1 Döşeme işiniň netijeliligine täsiri

Suýuldini ulanmak bilen işlenen dürli toparlaryň gatlaklamak görkezijileri 2-nji tablisada görkezilen.

2-nji tablisa Dört derejeli suwuklandyrylan esasy iýmit bilen iýmitlendirilen towuklaryň öndürijiligi

 

Goşulmaly suwuklandyrmanyň mukdary (mg/kg)
	0	100	150	200
Iýmit sarp edilişi (g)
Goýmak tizligi (%)
Ýumurtganyň ortaça agramy (g)
Materialyň ýumurtga bilen gatnaşygy
Döwülen ýumurtgalaryň sany (%)
Anormal ýumurtganyň derejesi (%)

 

2-nji tablisadan görnüşi ýaly, diludin ulanylyp işlenen ähli toparlaryň ýumurtga goýuş tizligi aýdyň derejede ýokarlanýar, bu ýerde 150 mg/kg ulanylyp işlenende täsir iň gowy (83,36% çenli) we 11,03% (p<0,01) salgylanma topary bilen deňeşdirilende gowulanýar; şonuň üçin diludin ýumurtga goýuş tizligini gowulandyrýar. Ýumurtganyň ortaça agramyndan görnüşi ýaly, ýumurtganyň agramy gündelik iýmitde diludiniň artmagy bilen artýar (p>0,05). Salgylanma topary bilen deňeşdirilende, ortaça 1,79 g iýmit kabul edilende, 200 mg/kg diludin ulanylyp işlenen toparlaryň ähli işlenen bölekleriniň arasyndaky tapawut aýdyň däl; ýöne, diludiniň artmagy bilen tapawut ýuwaş-ýuwaşdan has aýdyňlaşýar we işlenen bölekleriň arasynda materialyň ýumurtga bilen gatnaşygynyň tapawudy aýdyňdyr (p<0.05) we täsir 150mg/kg diludinde iň gowy bolýar we 1.25:1 deň bolýar, bu bolsa salgylanma topary bilen deňeşdirilende 10.36% azalýar (p<0.01). Işlenen ähli bölekleriň döwülen ýumurtgalarynyň sanyndan görnüşi ýaly, döwülen ýumurtgalaryň sanyny (p<0.05) diludin gündelik iýmite goşulanda azaldyp bolýar; we diludiniň artmagy bilen adatdan daşary ýumurtgalaryň sany hem azalýar (p<0.05).

 

2.2 Ýumurtganyň hiline täsiri

3-nji tablisadan görnüşi ýaly, gündelik iýmite diludin goşulanda we gabygynyň agramy gündelik iýmite diludiniň goşulmagy bilen artanda, ýumurtganyň görnüşiniň indeksine we ýumurtganyň özboluşly agramyna täsir edilmeýär (p>0.05), bu ýerde 150 we 200 mg/kg diludin goşulanda, gabyklaryň agramy degişlilikde 10.58% we 10.85% (p<0.05) ýokarlanýar; gündelik iýmitde diludiniň artmagy bilen, ýumurtganyň gabygynyň galyňlygy artýar, bu ýerde 100 mg/kg diludin goşulanda, salgylanma toparlaryna garanyňda, ýumurtganyň gabygynyň galyňlygy 13.89% (p<0.05) ýokarlanýar we 150 we 200 mg/kg goşulanda, ýumurtganyň gabygynyň galyňlygy degişlilikde 19.44% (p<0.01) we 27.7% (p<0.01) ýokarlanýar. Diludin goşulanda Haugh birligi (p<0.01) aýdyň ýagdaýda gowulaşýar, bu bolsa diludiniň ýumurtga agynyň goýy albumininiň sintezini höweslendirmek täsiriniň bardygyny görkezýär. Diludiniň sarysynyň görkezijisini gowulandyrmak funksiýasy bar, ýöne tapawut aýdyň däl (p<0.05). Ähli toparlaryň ýumurtga sarysyndaky holesteriniň mukdary tapawutlanýar we 150 we 200mg/kg diludin goşulandan soň aýdyň derejede azaldylyp bilner (p<0.05). Goşulan diludiniň dürli mukdary sebäpli ýumurtga sarysynyň deňeşdirme agramlary biri-birinden tapawutlanýar, bu ýerde ýumurtga sarysynyň deňeşdirme agramlary salgylanma topary bilen deňeşdirilende 150mg/kg we 200mg/kg ulanylanda 18.01% we 14.92% (p<0.05) gowulaşýar; şonuň üçin degişli diludin ýumurtga sarysynyň sintezini höweslendirmek täsirine eýedir.

 

3-nji tablisa Suýuldiniň ýumurtga hiline täsiri

Goşulmaly suwuklandyrmanyň mukdary (mg/kg)
Ýumurtganyň hili	0	100	150	200
Ýumurtga görnüşiniň indeksi (%)
Ýumurtganyň öz agramlylygy (g/sm3)
Ýumurtga gabygynyň deňeşdirme agramy (%)
Ýumurtga gabygynyň galyňlygy (mm)
Haugh birligi (U)
Ýumurtganyň sarysynyň indeksi (%)
Ýumurtganyň sarysynyň holesterini (%)
Ýumurtganyň sarysynyň deňeşdirme agramy (%)

 

2.3 Ýumurtga berýän towuklaryň garyn ýagynyň göterimine we bagyr ýagynyň mukdaryna täsiri

Suýuldiniň ýumurtga goýýan towuklaryň garyn ýagynyň göterimine we bagyr ýagynyň mukdaryna täsiri üçin 1-nji we 2-nji suratlara serediň.

 

 

 

1-nji surat. Diludiniň ýumurtgalaýan towuklaryň garyn ýagynyň (PAF) göterimine täsiri

 

	Garyn ýagynyň prosenti
	Goşulmaly suwuklandyrmanyň mukdary

 

 

2-nji surat Suýuldiniň ýumurtgalaýan towuklaryň bagryndaky ýag mukdaryna (BÝM) täsiri

	Bagyryň ýag mukdary
	Goşulmaly suwuklandyrmanyň mukdary

1-nji suratdan görnüşi ýaly, synag toparynyň garyn ýagynyň prosentleri, salgylanma topary bilen deňeşdirilende, 100 we 150 mg/kg diludin goşulanda degişlilikde 8,3% we 12,11% (p<0,05) azaldy, 200 mg/kg diludin goşulanda bolsa garyn ýagynyň prosenti 33,49% (p<0,01) azaldy. 2-nji suratdan görnüşi ýaly, degişlilikde 100, 150, 200 mg/kg diludin bilen işlenen bagyr ýagynyň (düýp gurak) mukdary, salgylanma topary bilen deňeşdirilende, degişlilikde 15,00% (p<0,05), 15,62% (p<0,05) we 27,7% (p<0,01) azaldy; şonuň üçin, diludiniň garyn ýagynyň göterimini we bagryň ýag mukdaryny azaltmaga täsiri bar, elbetde, bu täsir 200 mg/kg diludin goşulanda iň gowy bolýar.

2.4 Syworotkanyň biohimiki görkezijisine täsiri

4-nji tablisadan görnüşi ýaly, SOD synagynyň I fazasynda (30d) işlenen bölekleriň arasyndaky tapawut aýdyň däl we synagyň II fazasynda (80d) diludin goşulan ähli toparlaryň syworotka biohimiki görkezijileri salgylanma toparyndan ýokary (p<0.05). Syworotkadaky sidik turşusy (p<0.05) 150mg/kg we 200mg/kg diludin goşulanda azaldylyp bilner; täsir (p<0.05) bolsa I fazada 100mg/kg diludin goşulanda elýeterli bolýar. Diludin syworotkadaky triglitseridleri azaldyp biler, bu täsir I fazada 150mg/kg diludin goşulanda toparda iň gowy (p<0.01) we II fazada 200mg/kg diludin goşulanda toparda iň gowy bolýar. Gündelik iýmite goşulýan diludiniň köpelmegi bilen gan syworotkasyndaky umumy holesterin azalýar, has takygy, I fazada 150mg/kg we 200mg/kg diludin goşulanda, gan syworotkasyndaky umumy holesteriniň mukdary, salgylanma topary bilen deňeşdirilende, degişlilikde 36,36% (p<0,01) we 40,74% (p<0,01), II fazada bolsa 100mg/kg, 150mg/kg we 200mg/kg diludin goşulanda degişlilikde 26,60% (p<0,01), 37,40% (p<0,01) we 46,66% (p<0,01) azalýar. Mundan başga-da, gündelik iýmite goşulýan diludiniň köpelmegi bilen ALP ýokarlanýar, şol bir wagtyň özünde 150 mg/kg we 200 mg/kg diludiniň goşulýan topardaky ALP-niň gymmatlyklary salgylanma toparyndan has ýokary (p<0.05).

4-nji tablisa Diludiniň gan serumynyň parametrlerine täsiri

Synagyň I fazasynda (30d) goşulmaly suýuldiniň mukdary (mg/kg)
Haryt	0	100	150	200
Superoksid dismutaza (mg/ml)
Urik kislotasy
Triglitserid (mmol/L)
Lipaza (U/L)
Holesterin (mg/dL)
Glutamik-piruwik transaminaza (U/L)
Glutamik-oksalasirketik transaminaza (U/L)
Şer fosfataza (mmol/L)
Kalsiý iony (mmol/L)
Organiki däl fosfor (mg/dL)

 

Synagyň II fazasynda (80d) goşulmaly suýuldiniň mukdary (mg/kg)
Haryt	0	100	150	200
Superoksid dismutaza (mg/ml)
Urik kislotasy
Triglitserid (mmol/L)
Lipaza (U/L)
Holesterin (mg/dL)
Glutamik-piruwik transaminaza (U/L)
Glutamik-oksalasirketik transaminaza (U/L)
Şer fosfataza (mmol/L)
Kalsiý iony (mmol/L)
Organiki däl fosfor (mg/dL)

 

3 Analiz we ara alyp maslahatlaşma

3.1 Synagdaky diludin ýumurtga goýmagyň tizligini, ýumurtganyň agramyny, Haugh birligini we ýumurtganyň sarysynyň deňeşdirme agramyny gowulandyrdy, bu bolsa diludiniň belogyň özleşdirilişini höweslendirmek we ýumurtganyň agynyň goýy albumeniniň we ýumurtganyň sarysynyň belogynyň sinteziniň mukdaryny gowulandyrmak täsiriniň bardygyny görkezdi. Mundan başga-da, syworotkadaky sidik turşusynyň mukdary aýdyň azaldy; we syworotkadaky belok däl azotyň mukdarynyň azaldylmagy belogyň katabolizm tizliginiň peselmegine we azotyň saklanma wagtynyň yza süýşürilmegine getirýändigi umumy ykrar edildi. Bu netije belogyň saklanmagyny artdyrmagyň, ýumurtga goýmagy höweslendirmegiň we ýumurtga goýýan towuklaryň ýumurtgasynyň agramyny ýokarlandyrmagyň esasyny döretdi. Synag netijesi, esasan, netije bilen gabat gelýän 150 mg/kg diludin goşulanda ýumurtga goýmagyň täsiriniň iň gowy bolýandygyny görkezdi.^[6,7]Bao Erqing we Çin Şançži tarapyndan taýýarlanyldy we towuklaryň ýumurtgalamagynyň soňky döwründe diludin goşmak arkaly alyndy. Diludiniň mukdary 150 mg/kg-dan geçende täsir azaldy, bu beloklaryň özgermegi bilen baglanyşykly bolup biler.^[8]dozanyň aşa köp ulanylmagy we organyň metabolizminiň diludine aşa köp ýüklenmegi sebäpli täsirlendi.

3.2 Ca-nyň konsentrasiýasy²⁺Ýumurtganyň syworotkasyndaky P peseldi, syworotkadaky P ilki başda peseldi we diludiniň gatnaşmagynda ALP işjeňligi aýdyň ýokarlandy, bu bolsa diludiniň Ca we P metabolizmasyna aýdyň täsir edýändigini görkezýär. Ýue Wenbin diludiniň siňdirilişini güýçlendirip biljekdigini habar berdi.^[9] mineral elementleriň Fe we Zn-den ybarat bolmagy; ALP esasan bagyr, süňk, içege ýollary, böwrek ýaly dokumalarda bardy; gan plazmasyndaky ALP esasan bagyrdan we süňkden gelip çykýardy; süňkdäki ALP esasan osteoblastda bardy we fosfatyň parçalanmagyny höweslendirmek we fosfat ionunyň konsentrasiýasyny ýokarlandyrmak arkaly özgerişden soň fosfat ionuny gan plazmasyndaky Ca2 bilen birleşdirip bilýärdi we gidroksiapatit görnüşinde süňkde ýerleşdirilip, gan plazmasyndaky Ca we P-niň azalmagyna getirýärdi, bu bolsa ýumurtga gabygynyň galyňlygynyň we ýumurtga gabygynyň deňeşdirme agramynyň ýokarlanmagy bilen gabat gelýär, bu bolsa ýumurtganyň hil görkezijilerinde ýumurtga gabygynyň deňeşdirme agramynyň ýokarlanmagy bilen gabat gelýär. Mundan başga-da, döwülen ýumurtga tizligi we anomal ýumurtganyň prosenti ýumurtga goýmak ukyby babatda aýdyň azaldy, bu hem bu nokady düşündirýär.

3.3 Iýmitine diludin goşmak bilen ýumurtga towuklarynyň garyn boşlugynda ýagyň toplanmagy we bagryndaky ýagyň mukdary aýdyň azaldy, bu bolsa diludiniň bedende ýagyň sintezini saklamak täsiriniň bardygyny görkezýär. Mundan başga-da, diludin irki tapgyrda gan plazmasyndaky lipazanyň işjeňligini gowulandyryp bilerdi; 100 mg/kg diludin goşulan toparda lipazanyň işjeňligi aýdyň ýokarlandy we gan plazmasyndaky triglitseridleriň we holesteriniň mukdary azaldy (p<0.01), bu bolsa diludiniň triglitseridleriň parçalanmagyna ýardam edip we holesteriniň sintezini saklamak arkaly ýagyň toplanmagyny saklap bilerdi. Bagyrdaky lipid metabolizminiň fermenti sebäpli ýagyň toplanmagy saklanyp bilner.^[10,11], we ýumurtganyň sarysyndaky holesteriniň azalmagy hem bu nokady düşündirdi [13]. Çen Jufang diludiniň haýwanda ýagyň emele gelmegini saklap biljekdigini we broýlerleriň we doňuzlaryň ýagsyz et prosentini gowulandyryp biljekdigini, şeýle hem ýagly bagry bejermekde täsir edýändigini habar berdi. Synagyň netijesi bu täsir mehanizmini aýdyňlaşdyrdy we synag towuklarynyň bölünip we gözegçilik netijeleri hem diludiniň ýumurtga goýýan towuklaryň ýagly bagrynyň ýüze çykmagyny aýdyňlaşdyryp biljekdigini subut etdi.

3.4 GPT we GOT bagryň we ýüregiň funksiýalaryny görkezýän iki möhüm görkezijidir we olaryň işjeňligi gaty ýokary bolsa, bagryň we ýüregiň zaýalanmagy mümkin. Synagda diludin goşulanda gandaky GPT we GOT işjeňligi aç-açan üýtgemedi, bu bolsa bagryň we ýüregiň zaýalanmandygyny görkezdi; mundan başga-da, SOD-nyň ölçeg netijesi diludin belli bir wagt ulanylanda gandaky SOD işjeňliginiň aç-açan gowulaşyp biljekdigini görkezdi. SOD bedendäki superoksid erkin radikalynyň esasy arassalaýjysyna degişlidir; ol biologik membrananyň bitewüligini saklamak, organizmiň immunitet ukybyny ýokarlandyrmak we bedende SOD-nyň mukdary ýokarlananda haýwanyň saglygyny saklamak üçin möhümdir. Quh Hai we ş.m. diludiniň biologik membranada 6-glýukoza fosfat dehidrogenazanyň işjeňligini ýokarlandyryp we biologik öýjük dokumalaryny durnuklaşdyryp biljekdigini habar berdiler [2]. Sniedze diludiniň syçan bagrynyň mikrosomasyndaky NADPH-a mahsus elektron geçirijilik zynjyrynda diludin bilen degişli fermentiň arasyndaky gatnaşygy öwrenenden soň, NADPH sitohrom C reduktazasynyň işjeňligini [4] aýdyň derejede saklaýandygyny belledi. Odidents şeýle hem diludiniň kompozit oksidaza ulgamy we NADPH bilen baglanyşykly mikrosomal ferment bilen baglanyşyklydygyny [4] belledi; we diludiniň haýwana girenden soň täsir ediş mehanizmi mikrosomanyň elektron geçirijilik NADPH fermentiniň işjeňligini tutup, lipid birleşmesiniň peroksidlenme prosesini saklap, oksidlenmä garşy durmak we biologik membranany goramak [8] rolyny oýnamakdyr. Synag netijesi diludiniň biologik membrana SOD işjeňliginiň üýtgemeginden GPT we GOT işjeňliginiň üýtgemegine goraýş funksiýasyny subut etdi we Sniedze bilen Odidentsiň gözleg netijelerini subut etdi.

 

Salgylanma

1 Çžou Kaý, Çžou Mingjie, Çin Çžouçji we ş.m. Goýunlaryň köpeliş ukybyny gowulandyrmakda suwuklandyrmanyň ulanylmagy boýunça gözlegJ. Ot weLivestokk 1994 (2): 16-17

2 Qu Hai, Lv Ýe, Wang Baosheng, Gündelik iýmite goşulýan diludiniň et towşanlarynyň göwrelilik derejesine we sperma hiline täsiri.J. Hytaý Towşançylyk Žurnaly1994(6): 6-7

3 Çen Jufang, Yin Ýuejin, Liu Wanhan we ş.m. Suwuklandyrylan iýmit goşundysy hökmünde giňeldilen ulanylyş synagyIýmit barlaglary1993 (3): 2-4

4 Çžen Sýaozhong, Li Kelu, Ýue Wenbin we ş.m. Diludiniň guşçulygyň ösüşini höweslendiriji serişde hökmünde ulanylyşynyň täsiri we täsir mehanizmi barada pikir alyşmalarIýmit barlaglary1995 (7): 12-13

5 Çen Jufang, Yin Ýuejin, Liu Wanhan we ş.m. Suwuklandyrylan iýmit goşundysy hökmünde giňeldilen ulanylyş synagyIýmit barlaglary1993 (3): 2-5

6 Bao Erqing, Gao Baohua, Peking ördek tohumyny iýmitlendirmek üçin diludiniň synagyIýmit barlaglary1992 (7): 7-8

7 Çin Şançži suwuklandyrma arkaly towuklaryň önümliligini ýokarlandyrmak boýunça synag, ýumurtga goýmagyň soňky döwründeGuangxi Maldarçylyk we Weterinariýa lukmançylygy žurnaly1993.9(2): 26-27

8 Dibner J Jl Lvey FJ ​​Towuklarda bagyr belogy we aminokislota metabolizmi Guşçulyk ylmy1990.69(7): 1188-1194

9 Ýue Wenbin, Çžan Jianhong, Çžao Peýe we ş.m. Ýumurtga berýän towuklaryň gündelik iýmitine diludiniň we Fe-Zn preparatynyň goşulmagynyň öwrenilmegiIým we maldarçylyk1997, 18(7): 29-30

10 Mildner A na M, Stiwen D Klark Doňuz ýag kislotasynyň sintazasynyň komplementar DNK-nyň klonlaşdyrylmagy, itsmRNK-nyň dokumalarda paýlanmagy we somatotropin we iýmit belogy tarapyndan ekspresiýanyň basylyp ýatyrylmagy J Nutri 1991, 121 900

11 W alzon RL Smon C, M orishita T we a I Arassalanan iýmit bilen köp iýmitlendirilen towuklarda ýagly bagyr gemorragik sindromy Bagryň onorrage we reproduktiw işjeňligi bilen baglanyşykly saýlanan ferment işjeňligi we bagyr gistologiýasyGuşçulyk ylmy,1993 72(8): 1479-1491

12 Donaldson WE Jüýjeleriň bagrynda iýmitlenmäge bolan reaksiýa lipid metabolizmiGuşçulyk ylmy1990, 69(7): 1183-1187

13 Ksiazk ieu icz J. K ontecka H, ​​H ogcw sk i L Ördeklerde bedeniň ýaglylygynyň görkezijisi hökmünde gan holesterini barada bellikHaýwanlar we iýmit ylmy žurnaly,1992, 1(3/4): 289-294