Köplenç witamin bilen ýalňyşdyrylýan betain ne witamin, ne-de möhüm iýmit maddasydyr. Şeýle-de bolsa, belli bir şertlerde iýmit formulasyna betainiň goşulmagy uly peýda getirip biler.

Betain köp diri organizmlerde duş gelýän tebigy birleşmedir. Bugdaý we şeker çugundyry ýokary derejede betain saklaýan iki umumy ösümlikdir. Arassa betain rugsat berilýän çäklerde ulanylanda howpsuz hasaplanýar. Betainiň belli bir funksional häsiýetleri bardygy we belli bir şertlerde möhüm iýmit maddasyna (ýa-da goşundy) öwrülip bilýändigi üçin, arassa betain doňuz we guş iýmitlerine barha köp goşulýar. Şeýle-de bolsa, iň gowy ulanmak üçin näçe betainiň iň gowy goşulmalydygyny bilmek möhümdir.

1. Bedendäki Betain

Köp halatlarda haýwanlar öz bedenleriniň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin betaini sintezläp bilýärler. Betainiň sintezleniş usuly witamin holiniň oksidlenmegi diýlip atlandyrylýar. Iýme arassa betaini goşmak gymmat holini tygşytlaýandygy subut edildi. Metil donor hökmünde betain gymmat metioniniň ornuny hem tutup biler. Şonuň üçin iýmite betaini goşmak metionine we holine bolan zerurlygy azaldyp biler.

Betain bagyr ýagynyň öňüni alýan serişde hökmünde hem ulanylyp bilner. Käbir barlaglarda, iýmite diňe 0,125% betain goşmak arkaly ösýän doňuzlarda läş ýagynyň çökmegi 15% azaldy. Ahyrsoňy, betainiň iýmit maddalarynyň siňdirilişini gowulandyrýandygy görkezildi, sebäbi ol içege bakteriýalaryna osmogorag berýär we netijede has durnukly aşgazan-içege gurşawyny döredýär. Elbetde, betainiň iň möhüm roly öýjükleriň suwsuzlanmagynyň öňüni almakdyr, ýöne bu köplenç gözardy edilýär we gözardy edilýär.

2. Betain suwsuzlanmanyň öňüni alýar

Betain suwsuzlanma döwründe metil donor hökmünde däl-de, öýjükleriň suwsuzlanmagyny kadalaşdyrmak üçin betaini ulanmak arkaly artykmaç sarp edilip bilner. Yssylyk stresinde öýjükler natriý, kaliý, hlorid ýaly organiki däl ionlary we betain ýaly organiki osmotik agentleri toplamak arkaly jogap berýärler. Bu ýagdaýda betain iň güýçli birleşme bolup durýar, sebäbi onuň belogyň durnuksyzlanmagyna sebäp bolýan ýaramaz täsiri ýok. Osmotik düzgünleşdiriji hökmünde betain böwrekleri ýokary konsentrasiýaly elektrolitleriň we karbamidiň zyýanyndan gorap, makrofaglaryň işini gowulandyryp, içegedäki suw deňagramlylygyny kadalaşdyryp, öýjükleriň wagtyndan öň ölmeginiň öňüni alyp biler we embrionlar belli bir derejede diri galýarlar.

Amaly nukdaýnazardan, iýmite betainiň goşulmagynyň içege owunlarynyň atrofiýasynyň öňüni alyp we proteolitik fermentleriň işjeňligini ýokarlandyryp, şeýlelik bilen süýtden aýrylan doňuz çagalarynyň içege saglygyny gowulandyryp biljekdigi habar berildi. Şeýle hem, guşlar koksidiozdan ejir çekýänlerinde, guş iýmitine betainiň goşulmagy bilen içege saglygyny gowulandyrýandygy görkezildi.

3. Meseläni göz öňünde tutuň

Iýmit rasionyna arassa betainiň goşulmagy iýmit maddalarynyň siňdirilişini birneme gowulandyryp, ösüşi höweslendirip we iýmitiň konwersiýasyny gowulandyryp biler. Mundan başga-da, guş iýmitine betainiň goşulmagy läş ýagynyň azalmagyna we döş etiniň köpelmegine getirip biler. Elbetde, ýokardaky funksiýalaryň anyk täsiri örän üýtgeýär. Mundan başga-da, amaly şertlerde betainiň metionine garanyňda kabul ederlikli bioelýeterliligi 60% -e deňdir. Başgaça aýdylanda, 1 kg betainiň goşulan 0,6 kg metioniniň ornuny tutup biljekdigi çaklanylýar. Holine gelende bolsa, betainiň broýler iýmitlerinde holin goşulmalarynyň takmynan 50% -ini we ýumurtgaly towuk iýmitlerinde holin goşulmalarynyň 100% -ini ornuny tutup biljekdigi çaklanylýar.

Suwsuzlanan haýwanlar betainden iň köp peýda görýärler, bu bolsa uly kömek berip biler. Bulara aşakdakylar girýär: gyzgynlykdan ejir çekýän haýwanlar, esasanam tomusda broýlerler; iýmit üçin ýeterlik suw içmeýän süýt emdirýän doňuzlar; duzly suw içýän ähli haýwanlar. Betainden peýda görýändigi anyklanan ähli haýwan görnüşleri üçin, iň gowusy, her tonna iýmit üçin 1 kg-dan köp betain goşulmaz. Maslahat berlen goşmaça mukdary geçse, doza artdygyça netijelilik peseler.