Doňuzlaryň gowy iýmitlenmeginiň açary iýmitdir. Bu doňuzlaryň iýmitini artdyrmak we önümleriň hilini üpjün etmek üçin zerur çäre, şeýle hem dünýäde giňden ýaýran tehnologiýadyr. Umuman aýdanyňda, iýmitdäki iýmit goşundylarynyň paýy 4% -den geçmez, bu bolsa has ýokarydyr we gymmatlandyryş çykdajylary hökman artar, bu bolsa daýhanlar üçin çykdajylara degmez.

1-nji sorag: näme üçin doňuzlara häzir iým we iým goşundylary gerek?

Doňuz ýagy, esasy zat doýgun iý, gowy iý.

Hytaý oba hojalyk uniwersitetiniň professory Çýao Şiýan doňuzlaryň gowy iýmitlenmegi üçin iýmitiň möhümdigini aýtdy. Iýmit weiýmit goşundylaryhäzirki zaman doňuz senagatynyň maddy binýady we tehniki kepilligi, doňuz iýmitini artdyrmak we önümiň hilini üpjün etmek üçin zerur çäreler, şeýle hem dünýäde giňden wagyz edilýän tehnologiýadyr. Hytaýyň tohumçylyk tehnologiýasy, iým ulanylyşy, tohumçylyk sikli, doňuzuň agramy, etiň hili we önümiň howpsuzlygy halkara standartlaryna we import we eksport söwda standartlaryna laýyklykda, esasan ABŞ-nyň, Germaniýanyň, Daniýanyň we beýleki iri doňuz ýurtlarynyňky bilen birmeňzeşdir.

Iým goşundylary, şol sandaiýmit goşundylary, umumy goşundylar wederman goşundylar, iýmite az täsir edýär. Adaty ýeke iýmit diňe doňuzlaryň "doýgunlyk" meselesini çözüp biler we iýmit goşundylary esasan iýmit derejeli aminokislotalar we witaminlerdir, bu bolsa doňuzlaryň "gowy iýmitlenmegi" meselesini çözmäge gönükdirilendir. Iýme degişli mukdarda derman goşundylaryny goşmak doňuzlaryň umumy we köp sanly keselleriniň öňüni alyp we gözegçilikde saklap biler. Iýmitlendirme tapgyrynda dermany aýyrmak döwrüni ornaşdyrmak arkaly doňuz etinde derman galyndylaryny zyýansyz derejede gözegçilikde saklap bolýar. Iýme antioksidantlary we beýleki umumy goşundylary goşmak, olaryň köpüsi azyk senagatyndaky goşundylarda duş gelýär, iýmit derejelidir we doňuzlaryň ösüşine ýa-da doňuz etiniň hiline zyýan ýetirmeýär.

Döwlet iýmite fenobarbital we beýleki sedatiw gipnoz we dyrnak garşy dermanlary goşmagy açyk gadagan edýär. Doňuzlaryň has köp uklamagy, az hereket etmegi we çalt semremegi üçin ukladyjy dermanlary goşmak zerur däl, sebäbi tussag edilen doňuzlaryň işjeňligi örän pes, şonuň üçin sedatiwlere zerurlyk ýok. Iýme moçewina, mysýak preparaty we mis goşmaga rugsat berilýär, ýöne olaryň hemmesiniň degişli çäklendiriji düzgünleri bar we isleýşi ýaly ulanylmaly däl. Moçewina azotly dökünleriň bir görnüşidir. Eger az mukdarda moçewina iri şahly mallarda, mysal üçin, gara mallarda ulanylsa, ol moçewinalaryň garyn mikroorganizmleri tarapyndan bölünip çykarylýan moçewina tarapyndan parçalanyp bilner, soňra bolsa ony belogy sintezlemek arkaly siňdirip we siňdirip bolýar. Doňuzlarda garyn ýok, şonuň üçin moçewinadaky azoty ulanmak kyn. Doza gaty köp bolsa, hatda doňuzlaryň zäherlenmegine we ölümine hem sebäp bolar. Mis goşmagyň täsirine gelende bolsa, iýmite diňe degişli mukdarda mis goşmak doňuzlaryň ösüşine ýardam edip biler. Misiň degişli mukdaryny goşmagyň aýratyn standarty, 1000 kg iýmde mis goşundysynyň mukdarynyň 200 g-den geçmeli däldigidir.

2-nji sorag: Doňuzlar 6 aýdan soň nädip 200-300 Jin çenli ösüp bilýärler?

Doňuzlaryň hili we sany, ylmy taýdan köpeltmegiň esasy şerti şudur.

Hytaýyň Oba hojalyk ylymlary akademiýasynyň Pekin maldarçylyk we weterinariýa institutynyň ylmy işgäri Wang Lişian ylmy doňuz ösdürip ýetişdirmegiň hilini we mukdaryny kepillendirip biljekdigini aýtdy. Häzirki wagtda doňuzlaryň adaty köpeliş sikli, adatça, 150-180 gün dowam edýär. Doňuzlaryň çalt ösmeginiň we gysga semirmek sikliniň esasy sebäpleri "üç gowy": gowy doňuz, gowy iýmit we gowy tegelek, ýagny gowy doňuz tohumy,howpsuz iýmitwe köpeltme gurşawynyň gowulanmagy. Söwda doňuzlarynyň önümçiligi, esasan, Duroc, Landrace we iri ak doňuzlaryň üçlü gibridi bolup durýar. Bu ýokary hilli doňuzlaryň takmynan 160 günde satylmagy adaty ýagdaýdyr. Daşary ýurtly has gowy doňuzlaryň satuw möhleti gysga. Ýerli tohumlar bilen çakyşdyrylan doňuzlaryň semretme wagty deňeşdirme boýunça uzak we ortaça köpeltme döwri 180-200 gündür.

Doňuzlary soýmazdan öň dürli semirtme tapgyrlarynda iýmitiň dozasy tapawutly bolýar we iýmitiň umumy dozasy takmynan 300 kg. Doňuzlara iýmit berilmese we diňe iri däneli ekinler we doňuz oty ýaly däp bolan doňuz iýmiti bilen iýmitlendirilse, olaryň ösüş sikli azyndan bir aý uzalar. Häzirki zaman iýmit we iýmit goşundylarynyň işlenip düzülmegi we ulanylmagy iýmitiň öwrüliş derejesini ep-esli ýokarlandyrýar, doňuz önümçiliginiň çykdajylaryny azaldýar we doňuz senagatynyň gowy sosial we ykdysady peýda almagy üçin berk ylmy binýady döredýär. Häzirki zaman iýmit ylmynyň we tehnologiýasynyň ulanylmagy bilen Hytaýda formulaly iýmitiň öwrüliş derejesiniň ep-esli ýokarlanandygy we ylmyň we tehnologiýanyň maldarçylyga goşýan goşandynyň 40% -den geçendigi çaklanylýar. Doňuz formulaly iýmitiniň öwrüliş derejesiniň 4 × 1-den 3 × 1-e çenli ýokarlanandygy öň çaklanylýar. Öňler doňuzy ösdürmek üçin bir ýyl gerek bolýardy, ýöne häzir ony alty aýda satyp bolýar, bu bolsa deňagramly iýmit we seleksiýa tehnologiýasynyň ösüşi bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr.

Wang Lişian iri göwrümli doňuz ösdürip ýetişdirmek bilen häsiýetlendirilýän häzirki zaman doňuz senagatynyň çalt ösýändigini we ösdürip ýetişdirmek konsepsiýasynyň we dolandyryş derejesiniň yzygiderli ýokarlanýandygyny aýtdy. Ösdürmek gurşawyny gowulandyrmak we mallaryň dökünini zyýansyz bejermek arkaly esasy epidemiki keselleriň we antibiotik galyndylarynyň meseleleri tapgyrlaýyn çözüldi. Doňuzlaryň ösüş sikli tapgyrlaýyn gysgaldy we her bir doňuzyň agramy, umuman, takmynan 200 kg boldy.