2020-nji ýyl antibiotikleriň döwri bilen garşylyk görkezmeýän döwrüň arasyndaky döwür. Oba hojalyk we oba ýerleriniň ministrliginiň 194-nji yglannamasyna görä, ösüşi höweslendirýän derman iýmit goşundylary 2020-nji ýylyň 1-nji iýulyndan başlap gadagan ediler. Maldarçylyk pudagynda iýmit wiruslaryna garşy we tohumçylyk wiruslaryna garşy serişdeleri ornaşdyrmak örän zerur we wagtynda amala aşyrylýar. Ösüş nukdaýnazaryndan, iýmitde garşylygy gadagan etmek, tohumçylykda garşylygy azaltmak we iýmitde garşylygyň bolmazlygy hökman zerur meýildir.

Dünýäde maldarçylygyň we haýwan önümleriniň ösüş tendensiýasyndan ugur alyp, Ýewropa we Amerika ýurtlary haýwanlaryň ösdürilip ýetişdirilişine görä haýwan önümleriniň bahalarynda dürli tapawutlar döredýärler. Mysal üçin, 2019-njy ýylda awtor ABŞ bazaryndaky ýumurtgalaryň 18 sany we 4.99 dollar bolan, açyk howada elýeterli torsuz we açyk howada elýeterli (torsuz we açyk howada elýeterli) ýumurtgalara bölünýändigini gördü; beýlekisi bolsa 12 sany ýumurtga bilen organiki erkin ýörişdir, 4.99 dollara.

Antibiotik dälHaýwan önümleri diýmek, et, ýumurtga we süýt ýaly, düzüminde antibiotik bolmadyk, ýagny antibiotikleri hiç hili anyklamaýan haýwan önümlerine degişlidir.

Antibiotik dälHaýwan önümlerini hem iki görnüşe bölmek bolýar: birinjisi, haýwanlar çagalyk döwründe antibiotikleri ulanandyr we dermany taşlamak döwri satuwa çykarmazdan öň ýeterlik uzyndyr we maldarçylyk we guşçulyk önümleriniň soňky görnüşlerinde antibiotikler tapylmaýar, bu bolsa haýwanlara garşy däl önümler diýlip atlandyrylýar; beýlekisi bolsa arassa antibiotiksiz haýwan önümleri (bütin prosesde antibiotiksiz önümler), bu bolsa haýwanlaryň tutuş ýaşaýyş döwründe antibiotikler bilen aragatnaşyk saklamaýandygyny ýa-da ulanmaýandygyny aňladýar, şonuň üçin iýmitlendirilýän gurşawda we içimlik suwunda antibiotik hapalanmasynyň ýokdugyny, şeýle hem haýwan önümlerini daşamakda, öndürmekde, gaýtadan işlemekde we satmakda antibiotik hapalanmasynyň ýokdugyny üpjün etmek üçin, şeýle hem haýwan önümlerinde antibiotik galyndysynyň ýokdugyny doly üpjün etmek üçin.

Antibiotiksiz maldarçylyk we guşçulyk ösdürip ýetişdirmegiň ulgamlaýyn strategiýasy

Antibiotik däl medeniýet tehnologiýanyň we dolandyryşyň utgaşmasy bolan ulgam inženerçiligi we tehnologiýa ulgamydyr. Oňa ýeke-täk tehnologiýa ýa-da onuň ornuny tutýan önümler arkaly ýetip bolmaýar. Tehniki ulgam esasan biohowpsuzlyk, iýmit iýmiti, içege saglygy, iýmit dolandyryşy we ş.m. babatda döredilýär.

• Keselleriň öňüni alyş tehnologiýasy

Haýwan keselleriniň öňüni almakda we olaryň garşysyna göreşmekde esasy meselelere çydamly bolmadyk tohumçylykda has köp üns berilmelidir. Bar bolan meseleleri göz öňünde tutup, degişli kämilleşdiriş çäreleri görülmelidir. Esasy üns epidemiýanyň öňüni almak işini optimizirlemäge, ýokary hilli waksina saýlamaga we immunitetiň ýetmezçiliginiň öňüni almak üçin tohumçylyk sebitindäki we daşky gurşawdaky epidemiki ýagdaýyň aýratynlyklaryna laýyklykda käbir waksinalary güýçlendirmäge gönükdirilendir.

• Içege saglygyny gözegçilikde saklamak boýunça toplumlaýyn tehnologiýa

"Hemmesi" içege dokumalarynyň gurluşyny, bakteriýalary, immun we çişmä garşy funksiýalarynyň deňagramlylygyny, şeýle hem içege toksinleriniň ýok edilmegini we içege saglygynyň beýleki degişli faktorlaryny aňladýar. Mallaryň we guşlaryň içege saglygy we immun funksiýasy haýwan saglygynyň esasydyr. Iş ýüzünde, ylmy maglumatlara esaslanýan funksional probiotikler içege patogenleriniň ýa-da zyýanly bakteriýalaryň, mysal üçin, Lactobacillus bacteriophagus CGMCC no.2994, Bacillus subtilis lfb112 ýaly içege patogenleriniň ýa-da zyýanly bakteriýalaryň spesifikasiýasyny basyp bilýär we çişmä garşy peptidler, antibakterial antiwirus peptidleri, immunodetoksikasiýa peptidleri, Ganoderma lucidum immun glikopeptidleri we funksional fermentasiýa iýmiti (funksional bakteriýalar tarapyndan fermentlenen) we hytaý ösümlik ýa-da ösümlik ekstraktlary, kislotalandyryjylar, toksin adsorbsiýa aýyryjylary we ş.m. ulanylýar.

• Aňsat siňdirilýän we özleşdirilýän iým iýmitini taýýarlamak tehnologiýasy

Antibiotiksiz iýmitlendirmeIýmit iýmitlendirmek tehnologiýasyna has ýokary talaplary öňe sürýär. Iýmitiň garşylygynyň gadagan edilmegi iýmit kärhanalarynyň diňe antibiotik goşmaly däldigini aňlatmaýar. Aslynda, iýmit kärhanalary täze kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Olar iýmite diňe bir antibiotik goşmaýarlar, eýsem iýmitiň kesellere garşy durmak we öňüni almak ýaly belli bir funksiýasy hem bar, bu bolsa iýmit çig malynyň hilini saýlamaga, çig malyň fermentasiýasyna we öňünden siňdirilmegine has köp üns bermegi talap edýär. Has köp ereýän süýümi, siňdirilýän ýag we krahmal ulanyň, şeýle hem bugdaý, arpa we ýulaf iýmekden dynmaly; şeýle hem iýmit bilen siňdirilýän aminokislotalary ulanmaly, probiotikleri (esasanam granulalaryň temperatura we basyş şertlerine çydap bilýän Clostridium butyricum, Bacillus coagulans we ş.m.), kislotalaşdyryjylary, fermentleri we beýleki ornuny tutýan önümleri doly ulanmaly.

 

• Iýmitlendirmegi dolandyrmak tehnologiýasy

Iýmitlendirmegiň dykyzlygyny dogry azaldyň, gowy howalandyryň, koksidiozyň, küýzäniň we zyýanly bakteriýalaryň ösmeginiň öňüni almak üçin ýassyk materiallaryny yzygiderli barlaň, maldarçylyk we guşçulyk jaýynda zyýanly gazyň (NH3, H2S, indol, septik we ş.m.) konsentrasiýasyny gözegçilikde saklaň we iýmitlendirme tapgyry üçin amatly temperatura beriň.