Surfaktantlar gündelik durmuşda we senagat önümçiliginde giňden ulanylýan himiki maddalaryň bir klasydyr.

Olar suwuklygyň ýüzleý dartgynlylygyny azaltmak we suwuklyk bilen gaty ýa-da gaz arasyndaky özara täsirleşme ukybyny ýokarlandyrmak häsiýetlerine eýedirler.

TMAO, Trimetilamin oksidi, digidrat, CAS NO.: 62637-93-8, ýüzleý işjeň serişde we ýüzleý işjeň maddalar bolup, ýuwujy serişdelerde ulanylyp bilner.

TMAO-nyň gowşak oksidantlary

Trimetilamin oksidi, gowşak oksidleýji hökmünde, aldegidleriň sintezi, organiki boranlaryň oksidlenmegi we demir karbonil birleşmelerinden organiki ligandlaryň bölünip çykmagy üçin himiki reaksiýalarda ulanylýar.

•  Surfaktantlaryň gurluşy

Serfaktantlar iki bölege bölünýär: gidrofil toparlar we gidrofob toparlar. Gidrofil topar kislorod, azot ýa-da kükürt ýaly gidrofil atomlardan düzülen polýar topardyr. Gidrofob toparlar gidrofob böleklerdir, adatça uzyn zynjyrly alkil ýa-da aromatik toparlar ýaly polýar däl toparlardan ybarat. Bu gurluş serfaktantlaryň suw bilen hem, ýaglar ýaly gidrofob maddalar bilen hem özara täsirleşmegine mümkinçilik berýär.

•  Surfaktantlaryň täsir ediş mehanizmi

Serfaktantlar suwuklyklaryň ýüzünde adsorbsiýa gatlagy diýlip atlandyrylýan molekulýar gatlak emele getirýär. Adsorbsiýa gatlagynyň emele gelmegi, serfaktant molekulalarynyň gidrofil toparlary bilen suw molekulalarynyň arasynda wodorod baglanyşyklarynyň emele gelmegi bilen baglanyşyklydyr, gidrofob toparlar bolsa howa ýa-da ýag molekulalary bilen özara täsirleşýär. Bu adsorbsiýa gatlagy suwuklygyň ýüz dartgynlylygyny azaldyp, suwuklygyň gaty ýüzüni çyglylaşdyrmagyny ýeňilleşdirýär.

Serfaktantlar hem misel gurluşlaryny emele getirip bilýärler. Serfaktantyň konsentrasiýasy kritiki misel konsentrasiýasyndan geçende, serfaktant molekulalary öz-özünden ýygnanyp misel emele getirýärler. Miseller suwly faza gönükdirilen gidrofil toparlar we iç tarap gönükdirilen gidrofob toparlar tarapyndan emele getirilýän kiçi sferiki gurluşlardyr. Miseller ýag ýaly gidrofob maddalary öz içine alyp, olary suwly fazada ýaýradyp, şeýlelik bilen emulsiýalaşdyryjy, ýaýradyjy we ereýän täsirleri gazanyp bilýärler.

• Surfaktantlaryň ulanylyş ugurlary

1. Arassalaýjy serişde: Serfaktantlar arassalaýjy serişdeleriň esasy bölegi bolup, suwuň ýüzleý dartgynlylygyny azaldyp, suwuň çyglylygyny we içine siňmegini ýeňilleşdirip, arassalaýjy täsirini ýokarlandyrýar. Mysal üçin, kir ýuwýan serişde we gap-gaç ýuwýan serişde ýaly arassalaýjy serişdeleriň hemmesinde serfaktantlar bar.

2. Şahsy ideg serişdeleri: Surfaktantlar şampun we duş geli ýaly şahsy ideg önümleriniň baý köpük öndürmegine sebäp bolup, gowy arassalaýjy we arassalaýjy täsirleri üpjün edip biler.

3. Kosmetika: Surfaktantlar kosmetika serişdelerini emulsiýalaşdyrmakda, dargatmakda we durnuklaşdyrmakda rol oýnaýar. Mysal üçin, losýondaky, ýüz kremindäki we kosmetika serişdelerindäki emulgatorlar we dargadyjylar surfaktantlardyr.

4. Pestitsidler we oba hojalyk goşundylar: Serfaktantlar pestisidleriň çyglylygyny we geçirijiligini gowulandyryp, olaryň adsorbsiýasyny we siňdiriş täsirini güýçlendirip, şeýle hem pestisidleriň netijeliligini ýokarlandyryp biler.

5. Nebit we himiýa senagaty: Serfaktantlar nebit çykarmak, nebit känlerine suw guýmak we nebit-suw bölmek ýaly proseslerde möhüm rol oýnaýar. Mundan başga-da, serfaktantlar sürtgüçlerde, poslama ingibitorlarynda, emulgatorlarda we beýleki pudaklarda giňden ulanylýar.

Gysgaça mazmuny:

Surfaktantlar suwuk ýüzleý dartgynlylygyny azaltmak we suwuklyk bilen gaty ýa-da gaz arasyndaky özara täsiri güýçlendirmek ukybyna eýe bolan himiki maddalaryň bir görnüşidir. Onuň gurluşy adsorbsiýa gatlaklaryny we misel gurluşlaryny emele getirip bilýän gidrofil we gidrofob toparlardan ybarat. Surfaktantlar arassalaýjy serişdelerde, şahsy ideg önümlerinde, kosmetika serişdelerinde, pestisidlerde we oba hojalyk goşundylarynda, nebit we himiýa senagatynda we beýleki ugurlarda giňden ulanylýar. Surfaktantlaryň himiki ýörelgelerini düşünmek arkaly olaryň dürli ugurlarda ulanylyşyny we täsir ediş mehanizmlerini has gowy düşünip bileris.