Butirat we onuň alynýan görnüşleri ýaly gysga zynjyrly ýag kislotalary suw hojalygy iýmitlerinde ösümliklerden alynýan ingredientleriň mümkin bolan ýaramaz täsirlerini yzyna gaýtarmak ýa-da gowulandyrmak üçin iýmit goşundysy hökmünde ulanyldy we süýdemdirijilerde we maldarçylykda köp sanly gowy subut edilen fiziologiki we saglygy güýçlendirýän täsirlere eýedir. Butir turşusynyň alynýan tributirin, ferma haýwanlarynyň iýmitinde goşundy hökmünde bahalandyryldy we birnäçe görnüşlerde umyt beriji netijeler berdi. Balyklarda we rak şekillilerde tributiriniň iýmitde goşulmagy has täze we az öwrenildi, ýöne netijeler onuň suw haýwanlary üçin örän peýdaly bolup biljekdigini görkezýär. Bu, esasanam, pudagyň ekologiýa we ykdysady durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin iýmitleriniň balyk ununyň mukdaryny azaltmak üçin optimizirlenmegi zerur bolan et iýýän görnüşler üçin möhümdir. Häzirki iş tributirini häsiýetlendirýär we suw görnüşleri üçin iýmitlerde butir turşusynyň iýmit çeşmesi hökmünde ulanylmagynyň esasy netijelerini görkezýär. Esasy üns akwakultura görnüşlerine we iýmit goşundysy hökmünde tributiriniň ösümlik esasyndaky akwakulturalary optimizirlemäge nähili goşant goşup biljekdigine berilýär.
2. Gliseril butirat
Butir turşusynyň ýakymsyz ysy bar we uçup gitmegi aňsat, şeýle hem haýwanlar tarapyndan iýilenden soň içegeleriň arka ujuna ýetip, rol oýnamagy kyn, şonuň üçin ony önümçilikde gönüden-göni ulanyp bolmaýar. Gliseril butirat butir turşusynyň we gliseriniň ýagly önümidir. Butir turşusy we gliserin kowalent baglanyşyklar bilen baglanyşyklydyr. Olar pH1-7-den 230 ℃-e çenli durnuklydyr. Haýwanlar tarapyndan iýilenden soň, gliseril butirat aşgazanda parçalanmaýar, ýöne aşgazanasty lipazasynyň täsiri bilen içegede butir turşusyna we gliserine parçalanýar we butir turşusyny haýal-haýal bölüp çykarýar. Iýmit goşundysy hökmünde gliseril butirat ulanmak üçin amatly, howpsuz, zäherli däl we ýörite tagama eýedir. Ol diňe bir butir turşusynyň suwuklyk hökmünde goşulmagynyň kynlygy we ýaramaz yslylygy meselesini çözmän, eýsem gönüden-göni ulanylanda butir turşusynyň içege ýoluna ýetmeginiň kynlygy meselesini hem çözýär. Ol iň gowy butir turşusynyň töränleriniň we antihistamin önümleriniň biri hasaplanýar.
2.1 Gliseril Tributirat we Gliseril Monobutyrat
Tributyrin3 sany ýag turşusy molekulasyndan we 1 sany gliserol molekulasyndan ybarat. Tributirin içegede pankreatik lipaza arkaly ýag turşusyny haýal-haýal çykarýar, onuň bir bölegi içegeleriň öň tarapynda çykarylýar we bir bölegi bolsa içegeleriň arka tarapyna ýetip, rol oýnaýar; Monobutyric kislota gliserid gidrofil we lipofil häsiýetlere eýe bolan gliserolyň birinji ýerine (Sn-1 ýeri) baglanýan ýag turşusynyň bir molekulasy tarapyndan emele gelýär. Ol iýmit siňdiriş şiresi bilen içegeleriň arka ujuna ýetip bilýär. Käbir ýag turşusy pankreatik lipaza tarapyndan çykarylýar, käbiri bolsa içege epitelial öýjükleri tarapyndan gönüden-göni siňdirilýär. Ol içege nemli bardasynyň öýjüklerinde ýag turşusyna we gliserola parçalanýar we içege owunlarynyň ösmegine ýardam edýär. Gliseril butirat molekulýar polýarlyga we polýar dällige eýedir, bu bolsa esasy patogen bakteriýalaryň gidrofil ýa-da lipofil öýjük diwar membranasyna netijeli aralaşyp, bakteriýa öýjüklerine çozup, öýjük gurluşyny ýok edip we zyýanly bakteriýalary öldürip bilýär. Monobutyric kislotasynyň gliseridiniň gram-pozitiw we gram-negatiw bakteriýalara garşy güýçli antibakterial täsiri bar we has gowy antibakterial täsiri bar.
2.2 Suw önümlerinde gliseril butiratyň ulanylyşy
Gliseril butirat, ýag turşusynyň töremesi hökmünde, içege aşgazan bezi lipazasynyň täsiri astynda ýag turşusyny netijeli bölüp çykaryp bilýär we yssyz, durnukly, howpsuz we galyndysyzdyr. Ol antibiotiklere iň gowy alternatiwalaryň biridir we suw hojalygynda giňden ulanylýar. Zhai Qiuling we beýlekiler iýmite 100-150 mg/kg tributilgliserol efiri goşulanda, agramyň artmagynyň tizligini, ösüş tizligini, dürli iýmit siňdiriş fermentleriniň işjeňligini we 100 mg/kg tributilgliserol efiri goşulmazdan öň we soň içege owunlarynyň beýikligini ep-esli ýokarlandyryp boljakdygyny görkezdiler; Tang Qifeng we beýleki ylmy işgärler iýmite 1,5 g/kg tributilgliserol efiriniň goşulmagynyň Penaeus wannamei-niň ösüş görkezijilerini ep-esli gowulandyryp biljekdigini we içegede patogen wibriolaryň sanyny ep-esli azaldyp biljekdigini anykladylar; Jiang Yingying we beýlekiler. Iýme 1 g/kg tributil gliserid goşmagyň Alloginogenetiki krest sazanynyň agramynyň artmagyny ep-esli ýokarlandyryp, iýmit koeffisiýentini azaldyp we gepatopankreasda superoksid dismutazanyň (SOD) işjeňligini ýokarlandyryp biljekdigi anyklandy; Käbir barlaglar 1000 mg/kg goşmagyňtributil gliseridiýmite goşulmak Jian karpynyň içege superoksid dismutazasynyň (SOD) işjeňligini ep-esli ýokarlandyryp biler.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 5-nji ýanwary
