"Gadagan edilen garşylyk we peseldilen garşylyk" üçin organiki kislotalaryň we kislotalaşdyrylan gliseridleriň täsiri nähili?
2006-njy ýylda Ýewropada antibiotikleriň ösüş höweslendirijileriniň (AGP) ulanylmagy gadagan edilenden bäri, haýwan iýmitinde organiki kislotalaryň ulanylmagy iým senagatynda barha möhümleşýär. Olaryň iýmiň hiline we haýwanlaryň öndürijiligine oňyn täsiri onlarça ýyl bäri dowam edýär, sebäbi olar iým senagatynyň ünsüni barha özüne çekýär.
Organiki kislotalar näme?
"Organiki kislotalar" bakteriýalaryň fiziologiki gurluşyny üýtgedip, köpelmeginiň öňüni alýan we ölüme getirýän metabolik anomaliýalara sebäp bolup bilýän uglerod skeletinde gurlan karboksilik kislotalar diýlip atlandyrylýan ähli kislotalary aňladýar.
Haýwan iýmitinde ulanylýan organiki kislotalaryň ählisi diýen ýaly (meselem, formik kislota, propion kislotasy, süýt kislotasy, sirke kislotasy, sorbin kislotasy ýa-da limon kislotasy) alifatik gurluşa eýedir we öýjükler üçin energiýa çeşmeleri bolup durýar. Tersine,
benzoý kislotasyaromatik halkalaryň üstünde gurulýar we dürli metabolik we siňdiriş häsiýetlerine eýedir.
Haýwan iýmitine degişli ýokary dozada organiki turşularyň goşulmagy bedeniň agramyny artdyryp, iýmitiň konwersiýasyny gowulandyryp we içegede kesel döredijileriň koloniýalaşmasyny azaldyp biler.
1, iýmitde pH gymmatyny we bufer kuwwatyny, şeýle hem antibakterial we göbeleklere garşy täsirini azaldýar.
2, aşgazanda wodorod ionlaryny bölüp çykaryp, pH gymmatyny peseldip, şeýlelik bilen pepsinogeni pepsin emele getirmek we belogyň siňdirilişini gowulandyrmak üçin işjeňleşdirýär;
3. Içege-içege ýolunda gram-negatiw bakteriýalaryň basylyp saklanmagy.
4, aralyk metabolitler - energiýa hökmünde ulanylýar.
Mikroblaryň ösüşini basmakda organiki kislotanyň netijeliligi onuň pKa gymmatyna baglydyr, bu bolsa kislotanyň dissosirlenen we dissosasiýa edilmedik görnüşinde 50% pH-ny häsiýetlendirýär. Soňky ýagdaý organiki kislotalaryň antimikrob häsiýetlerine eýe bolmagynyň usulydyr. Diňe organiki kislotalar dissosasiýa edilmedik görnüşinde bakteriýalaryň we kömelekleriň diwarlaryndan geçip, olaryň metabolizmini üýtgedip bilýänlerinde, olaryň antimikrob täsiri bolýar. Şeýlelik bilen, bu organiki kislotalaryň antimikrob täsiriniň kislotaly şertlerde (meselem, aşgazanda) has ýokary we neýtral pH-da (içegede) pese gaçýandygyny aňladýar.
Şonuň üçin, ýokary pKa gymmatlyklaryna eýe bolan organiki kislotalar iýmitde has gowşak kislotalar we has täsirli antimikroblar bolup durýar, sebäbi iýmitde bölünmedik görnüşleriň paýy ýokary bolýar, bu bolsa iýmiti kömeleklerden we mikroorganizmlerden gorap bilýär.
Kislotalaşdyrylan gliserid
1980-nji ýyllarda amerikan alymy Agre akwaporin atly öýjük membranasynyň belogyny açdy. Suw kanallarynyň açylmagy ylmy-barlag işleriniň täze ugurlaryny açýar. Häzirki wagtda alymlar akwaporinleriň haýwanlarda, ösümliklerde we mikroorganizmlerde giňden bardygyny anykladylar.
Propion kislotasynyň, ýag turşusynyň we gliseriniň sintezi arkaly α-monopropion kislotasynyň gliserol efiri, α-monobutir kislotasynyň gliserol efiri, bakteriýalaryň we kömelekleriň gliserol kanalyny blokirlemek arkaly olaryň energiýa deňagramlylygyna we membrananyň dinamiki deňagramlylygyna päsgel berýär, şonuň üçin olar energiýa çeşmelerini ýitirýärler, energiýa sintezini blokirleýärler, şeýlelik bilen gowy bakteritsid täsirini görkezýärler we derman galyndylaryny galdyrmaýarlar.
Organiki kislotalaryň pKa gymmaty olaryň mikroorganizmlere päsgel beriji täsiridir. Organiki kislotalaryň täsiri, adatça, doza baglydyr we işjeň maddanyň täsir ýerine näçe köp ýetse, şonça-da zerur täsir ýokarydyr. Bu iýmiti saklamak üçin hem, haýwanlara iýmit we saglyk üçin hem täsirlidir. Eger has güýçli kislotalar bar bolsa, organiki kislotalaryň duzy iýmitiň bufer kuwwatyny azaltmaga kömek edip biler we organiki kislotalaryň öndürilmegi üçin anionlar bilen üpjün edip biler.
Özboluşly gurluşly kislotaly gliseridler, α-monopropionat we α-monobutyric gliseridler, bakteriýalaryň suw-gliserin kanalyny basyp ýatyrmak arkaly Salmonella, Escherichia coli we beýleki gram-negatiw bakteriýalara we klostridiýa garşy ajaýyp bakteriýa täsirini görkezýär we bu bakteriýa täsiri pKa gymmaty we pH gymmaty bilen çäklenmeýär; Ol diňe bir içegede rol oýnamak bilen çäklenmän, eýsem bu gysga zynjyrly ýag kislotasy gliserid içege arkaly gönüden-göni gana siňýär we portal wena arkaly bedeniň dürli ýokançlanan böleklerine ýetip, ulgamlaýyn bakteriýa infeksiýasynyň öňüni alýar we gözegçilikde saklaýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 22-nji awgusty 
2N`Q)59Z1G}VK.png)
